Predstavljamo organizaciju Crnogorski naučno-tehnološki Hub epiSTEMe sa Cetinja: Znanje i inovacije koje mijenjaju zajednicu

U okviru programa Mreža resursnih centara Crne Gore, koji ima za cilj jačanje kapaciteta, vidljivosti i međusobnog povezivanja organizacija civilnog društva, predstavljamo Crnogorski naučno-tehnološki epiSTEMe Hub — mladu, ali već prepoznatljivu organizaciju koja iz Cetinja razvija ideje zasnovane na znanju, nauci, tehnologiji i inovacijama.

Osnovan u februaru 2024. godine, epiSTEMe Hub nastao je iz želje da se nacionalna i međunarodna iskustva njegovih osnivača pretoče u konkretne programe koji doprinose crnogorskom društvu. Njihova misija je da kroz STEM oblasti — nauku, tehnologiju, inženjerstvo i matematiku — popularizuju nauku, podstaknu inovacije i pruže mladima priliku da razvijaju vještine potrebne za savremeno društvo. Sam naziv epiSTEMe označava „znanje zasnovano na naučnim činjenicama“, što najbolje oslikava njihovu namjeru da kroz istraživanje, interdisciplinarnost i praktična rješenja stvaraju znanje koje mijenja zajednicu.

Posebnu vrijednost njihovog rada predstavlja nastojanje da Cetinje, grad bogate istorije i nekadašnje kolijevke industrijskog i tehnološkog razvoja, ponovo postane prostor u kojem se stvaraju pametna, održiva i inovativna rješenja.

Iako djeluje tek dvije godine, organizacija je već realizovala osam projekata, od kojih su dva finansirana sredstvima Evropske unije. Među njima se posebno izdvaja projekat „Youth 4smart Cetinje: Od ideje do održivog i pametnog rješenja“, kroz koji su mladi iz osam crnogorskih opština učestvovali u razvoju prve javne Internet of Things mreže u Crnoj Gori i sistema za monitoring popunjenosti kontejnera za otpad i dr.

– – – – – – – –

U nastavku pročitajte o čemu smo sve razgovarali sa Dr Anđelom Martinović i Dr Ivanom Martinovićem, osivačima organizacije:

Možete li ukratko predstaviti organizaciju epiSTEMe Hub – kada je osnovana, zbog čega je nastala i koja je njena misija?

Crnogorski naučno-tehnološki Hub epiSTEMe (skraćeno epiSTEMe Hub) je neprofitna, nevladina organizacija koja je osnovana u februaru 2024. godine sa ciljem da doprinese razvijanju i popularizaciji nauke, inovacija, tehnologije, kao i naučno-tehnološke kulture kroz STEM (nauka, tehnologija, inženjerstvo, matematika) oblasti. epiSTEMe označava „znanje zasnovano na naučnim činjenicama“, što odražava našu viziju da kroz različite naučne discipline, istraživanje, razvoj inovacija, stvaramo i dijelimo znanje koje mijenja zajednicu.

Svoje djelovanje započeli smo na Cetinju – Prijestonici Crne Gore, rodnom gradu osnivača. Gradu koji je u prošlosti bio kolijevka inovacija, industrijskog i tehnološkog razvoja, čiji potencijal danas želimo ponovo aktivirati kroz naučno utemeljene, inovativne, pametne i održive inicijative. Budućnost gledamo sa jasnom vizijom, a to je biti vodeći naučno-inovativni Hub (prostor, okruženje) koji inspiriše, podržava, edukuje i povezuje zajednicu.

Koje su glavne oblasti vašeg rada i koje potrebe ili probleme u zajednici nastojite da adresirate?

epiSTEMe Hub je nastao iz želje njegovih osnivača da svoja nacionalna i internacionalna znanja i iskustva iz oblasti nauke, tehnologije i inovacija pretoče u organizaciju koja će doprinositi crnogorskom društvu. Glavne probleme koje adresiramo kroz naše djelovanje odnose se na nedostatak prilika za zajednicu, posebno za mlade, u vidu kvalitetnih programa i inovacionih resursa, koji su ključni za razvoj kompetencija u oblastima nauke, tehnologije i inovacija kroz praktičan i savremen pristup. Dodatni izazovi jesu nedovoljna popularizacija nauke među mladima, ograničen pristup kvalitetnom STEM obrazovanju i praktičnim znanjima, kao i slaba povezanost između nauke, privrede i društva. Ovi faktori imaju negativne posljedice po društveno-ekonomski razvoj Crne Gore, uključujući odliv mladog kadra, smanjenu motivaciju za bavljenje ovim oblastima, kao i niži nivo konkurentnosti mladih i njihovo ograničeno učešće u savremenim društvenim i ekonomskim tokovima.

S obzirom na pomenute izazove, epiSTEMe Hub je zamišljen kao raskršće naučnika i istraživača iz različitih naučnih i tehnoloških oblasti. Polazeći od zajedničkih iskustava, kontinuiranih razgovora i pažljive opservacije okruženja u kojem živimo i djelujemo, došli smo do jasnog zaključka, a to je da značajne društvene promjene, zasnovane na nauci, inovacijama i tehnologiji mogu nastati samo kroz spoj različitih disciplina i perspektiva. Vjerujemo, da upravo ovakav pristup ima najveći potencijal za stvaranje trajnih vrijednosti.

Koje biste aktivnosti, rezultate ili inicijative posebno izdvojili kao najvažnije u dosadašnjem radu organizacije?

Tokom naše prve dvije godine djelovanja, fokusirali smo se na razvoj programa koji povezuju mlade, stručnjake, institucije i lokalnu zajednicu. Do sada smo realizovali ukupno 8 projekata, od kojih su dva finansirana od strane Evropske unije.

Kroz projekte i naše inicijative radili smo na:

•          stvaranju pametnih i digitalnih rješenja za unapređenje života u našoj zajednici;

•          razvoju i stvaranju inovativnih proizvoda za valorizaciju lokalnih resursa;

•          jačanju naučne i digitalne pismenosti;

•          promociji nauke, inovacija i savremenih tehnologija;

•          povezivanju domaće sa crnogorskom naučnom zajednicom u dijaspori;

•          osnaživanju mladih da aktivno učestvuju u razvoju svog grada i društva.

Posebno bismo istakli projekat Youth 4smart Cetinje: Od ideje do održivog i pametnog rješenja, podržan kroz program SINERGIJA koji sprovodi Centar za građansko obrazovanje, finansiran od strane Evropske Unije. Kroz pomenuti projekat, mladi iz 8 crnogorskih opština radili su na uspostavljanje prve javne Internet of Things (IoT) mreža u Crnoj Gori, a razvijen je i sistem za monitoring popunjenosti kontejnera za otpad, čime je Cetinje napravilo važan korak ka razvoju pametnog grada. Pomenuti projekat je od 1500 aplikacija nominovan među 360 najboljih projekata na svijetu od strane Međunarodne Telekomunikacione Unije (ITU), organizacije Ujedinjenih Nacija i trenutno se takmiči za 5 najboljih projekata u okviru kategorije E-Environment. Ova nominacija je potvrda da talenat i kreativnost iz Crne Gore mogu parirati najnaprednijim svjetskim idejama.

Link za kratak film projekta Youth 4smart Cetinje: https://www.youtube.com/watch?v=br17Hb99U58&list=PLk3E-9gU6IlurwqqR-pMglfFno8X3oDZg).

Kako uključujete građane/ke, mlade, institucije ili druge partnere u svoj rad i zašto vam je ta saradnja važna?

U našim aktivnostima i projektima, centralno mjesto kao polaznici različitih programa i ciljne grupe projekata zauzimaju mladi koji su najvažnija okosnica društva. Kroz naše programe i projekte mladi nisu samo učesnici, već i aktivni stvaraoci rješenja za zajednicu, baš kao što je to prikazano kroz projekat Youth 4smart Cetinje. Smatramo da su prenos znanja i pružanje prilika mladima da razvijaju svoje sposobnosti i talente ključni stubovi za dugoročni razvoj zajednice i trajne društvene promjene.

Kroz naše projekte i aktivnosti, ostvarili smo veliki broj partnerstava sa drugim organizacijama koji dijele iste vrijednosti, a to su radoznalost, otvorenost, saradnja i vjera da se znanjem i upornim radom može mijenjati stvarnost. Ostvarili smo partnerstva kako sa lokalnim, nacionalnim, tako i sa regionalnim i međunarodnim institucijama i organizacijama doprinoseći da naši projekti ne samo osnažuju lokalnu zajednicu, već doprinose i širem, globalnom uticaju na društvo. Uključivanje partnera je od izuzetnog značaja jer nijedna organizacija ne može samostalno odgovoriti na društvene izazove niti ostvariti stvarne i trajne promjene. Upravo kroz razmjenju znanja, iskustva, resursa, i povezivanje različitih sektora sa našim partnerima nam omogućava da razvijamo kvalitetnije inicijative i stvaramo prilike za dugoročan i održiv razvoj zajednice.

Koji su vaši planovi za naredni period i koju poruku biste poslali javnosti, potencijalnim partnerima i donatorima?

U narednom periodu nastavljamo ono u šta vjerujemo, a to je razvoj naučno utemeljenih pristupa, izgradnju partnerstava koja stvaraju vrijednost, kao i pozicioniranje Huba u Prijestonici Crne Gore kao mjesta koje ne čeka promjenu već je stvara.

Naša poruka je jasna, Crna Gora ima potencijal! Taj potencijal, međutim, ne raste sam od sebe, raste kada ljudima damo prilike, podršku i prostor da ideje pretvore u stvarnost. Svima koji vjeruju da je ulaganje u znanje, nauku, inovacije i mlade najjača investicija u budućnost ovog društva vrata epiSTEMe Huba su otvorena.

* Ovaj tekst je nastao u okviru programa  ,,Mreža resursnih centara u Crnoj Gori” , koji zajednički realizuju Centar za razvoj nevladinih organizacija (nacionalni resursni centar), NVO Bjelopoljski demokratski centar, NVO Aktivna zona i NVO Novi Horizont (regionalni resursni centri za sjevernu, centralnu i južnu regiju), kao i lokalne kancelarije NVO Bonum, NVO Nada i NVO Natura. Projekat je finansijski podržalo Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.

*Za sadržaj ovog teksta je isključivo odgovoran autor, te njegova sadržina nužno ne izražava stavove Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.