Preporuke NVO iz Podgorice sa konsultativnog sastanka: Otvoriti institucije, osnažiti zajednicu

U Press sali Skupštine Glavnog grada juče je održan konsultativni sastanak „NVO i lokalni parlament – otvoreniji dijalog za kvalitetnije odluke“, koji su organizovali NVO Aktivna zona, kao Resursni centar za organizacije civilnog društva u centralnom regionu Crne Gore, i Skupština Glavnog grada Podgorica.

Sastanak su otvorili predsjednik Skupštine Glavnog grada Srđan Perić i izvršni direktor Aktivne zone Miloš Marković, a u diskusiji su učestvovali predstavnici i predstavnice nevladinih organizacija iz Podgorice, lokalne uprave i drugih relevantnih organizacija civilnog društva.

Cilj sastanka bio je otvaranje neposrednog i konstruktivnog dijaloga o mogućnostima unapređenja saradnje lokalnog parlamenta, izvršne vlasti i nevladinih organizacija, sa posebnim fokusom na kvalitetnije učešće civilnog društva i građana u procesima donošenja odluka.

Tokom razgovora razmotreni su postojeći mehanizmi učešća NVO u radu lokalnog parlamenta, mogućnosti uspostavljanja novih i djelotvornijih oblika saradnje sa Skupštinom Glavnog grada, podrška lokalne samouprave razvoju i održivosti NVO, saradnja civilnog društva sa organima i službama izvršne vlasti, kao i aktuelni Zakon o nevladinim organizacijama i strateški okvir saradnje javne uprave sa NVO.

Jedna od ključnih preporuka odnosila se na potrebu da Skupština Glavnog grada redovno, pravovremeno i pregledno objavljuje informacije o svom radu, u formatima koji su lako dostupni i razumljivi različitim grupama građana. U tom kontekstu, predloženo je da se materijali za sjednice Skupštine objavljuju najprije u nacrtu, odnosno verziji koja je dostavljena odbornicima i odbornicama na razmatranje, a da se nakon sjednice učine dostupnim i konačne verzije akata usvojene na sjednici. Na taj način građani, mediji i civilno društvo mogli bi lakše da prate tok odlučivanja, predložene izmjene i konačne odluke lokalnog parlamenta.

Učesnici su ukazali i na potrebu unapređenja i depolitizacije postupka izbora članova savjeta i drugih organa mjesnih zajednica, kako bi mjesne zajednice postale autentičan prostor okupljanja, zastupanja potreba stanovništva i pokretanja inicijativa iz neposrednog životnog okruženja građana. Naglašeno je da njihova uloga mora biti snažnije zasnovana na povjerenju zajednice, otvorenosti procesa izbora i stvarnom učešću stanovnika naselja.

Kao jedna od prepreka većem korišćenju lokalnih mehanizama učešća prepoznat je i broj potpisa potrebnih za pokretanje građanskih inicijativa i peticija. Predloženo je preispitivanje postojećih pragova i njihovo smanjenje, kako bi ovi mehanizmi bili dostupniji građanima i primjenjivi u praksi, posebno kada je riječ o pitanjima koja se odnose na pojedina naselja ili manje lokalne zajednice.

Posebno je naglašeno da formalno postojanje mehanizama učešća nije dovoljno ukoliko građani nemaju povjerenja da će njihov angažman dovesti do konkretnog odgovora institucija. Zbog toga je potrebno graditi povjerenje kroz blagovremeno postupanje po inicijativama, obrazlaganje donesenih odluka i redovno informisanje podnosilaca o tome šta je preduzeto povodom njihovih predloga.

U tom procesu potrebno je posvetiti dodatnu pažnju zaštiti ličnih podataka. Učesnici su ukazali da dio građana izbjegava potpisivanje inicijativa i peticija zbog nedoumica u vezi sa podacima koje treba da dostave i načinom njihovog čuvanja i korišćenja. Zbog toga bi obrasci i procedure trebalo jasno da objasne koji se podaci prikupljaju, zbog čega su potrebni, ko im može pristupiti i koliko dugo se čuvaju.

Na sastanku je predloženo i razmatranje ponovnog aktiviranja lokalnog socijalnog savjeta. Riječ je o tripartitnom mehanizmu socijalnog dijaloga koji okuplja predstavnike lokalne samouprave, reprezentativnih sindikata i udruženja poslodavaca, a koji može razmatrati pitanja zapošljavanja, položaja zaposlenih, ekonomskog i socijalnog razvoja, uslova rada, obrazovanja, socijalne i zdravstvene zaštite i drugih tema važnih za kvalitet života u lokalnoj zajednici. Kroz radna tijela, konsultacije i angažovanje stručnjaka i predstavnika civilnog društva, ovaj mehanizam mogao bi doprinijeti ranijem prepoznavanju lokalnih problema i zajedničkom oblikovanju održivih rješenja.

Važna tema razgovora bila je i potreba za prostorima dostupnim organizacijama civilnog društva. Predloženo je da Glavni grad sprovede mapiranje prostora i objekata u svom vlasništvu koji se ne koriste ili nijesu dovoljno iskorišćeni, procijeni mogućnosti njihove rekonstrukcije i revitalizacije i, pod jednakim i transparentnim uslovima, omogući njihovo besplatno korišćenje lokalnim nevladinim organizacijama i građanskim inicijativama. Takvi prostori mogli bi postati mjesta za edukaciju, volontiranje, pružanje podrške građanima, razvoj lokalnih inicijativa i povezivanje zajednice.

Učesnici su predložili i dodatno unapređenje sistema finansiranja projekata i programa nevladinih organizacija iz budžeta Glavnog grada. Posebno je istaknuta potreba povećanja ukupnog godišnjeg iznosa namijenjenog podršci NVO, kao i obezbjeđivanja pravovremenog, predvidljivog i transparentnog sprovođenja konkursa. Stabilnija podrška omogućila bi lokalnim organizacijama da kvalitetnije planiraju aktivnosti, razvijaju svoje kapacitete i kontinuirano odgovaraju na potrebe građana i lokalne zajednice.

Organizatori i učesnici ocijenili su da je održani sastanak važan korak ka otvorenijoj komunikaciji lokalnog parlamenta sa civilnim društvom. Istovremeno je naglašeno da konsultacije treba nastaviti i uspostaviti redovnije kanale dijaloga, kroz koje bi nevladine organizacije mogle pravovremeno da iznose predloge, ukazuju na probleme i učestvuju u oblikovanju odluka važnih za razvoj Podgorice.

* Ova aktivnost se realizuje u okviru programa ,,Mreža resursnih centara u Crnoj Gori” , koji zajednički realizuju Centar za razvoj nevladinih organizacija (nacionalni resursni centar), NVO Bjelopoljski demokratski centar, NVO Aktivna zona i NVO Novi Horizont (regionalni resursni centri za sjevernu, centralnu i južnu regiju), kao i lokalne kancelarije NVO Bonum,NVO Nada i NVO Natura. Projekat je finansijski podržalo Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.